Zachowek – komu przysługuje i jak działa w praktyce
|
Sprawy spadkowe często budzą silne emocje, zwłaszcza gdy testament pomija najbliższych członków rodziny.
Jednym z mechanizmów ochronnych przewidzianych w polskim prawie jest instytucja zachowku, której celem jest zabezpieczenie interesów określonego kręgu osób. Zrozumienie zasad zachowku pozwala uniknąć błędnych decyzji i nieporozumień po śmierci spadkodawcy.
Czym jest zachowek
Zachowek to roszczenie pieniężne przysługujące najbliższym członkom rodziny spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie lub otrzymali mniej, niż wynikałoby to z dziedziczenia ustawowego. Jego celem nie jest podważenie testamentu, lecz częściowa rekompensata finansowa.
Instytucja ta ma charakter ochronny i ogranicza swobodę testowania, zapewniając minimalny udział w spadku osobom szczególnie bliskim spadkodawcy.
Komu przysługuje prawo do zachowku
Do zachowku uprawnieni są zstępni spadkodawcy, jego małżonek oraz – w określonych sytuacjach – rodzice. Warunkiem jest to, aby osoby te byłyby powołane do spadku w przypadku braku testamentu.
Krąg uprawnionych nie obejmuje rodzeństwa ani dalszych krewnych, nawet jeśli utrzymywali bliskie relacje ze spadkodawcą.
Charakter roszczenia o zachowek
Zachowek ma zawsze formę roszczenia pieniężnego. Oznacza to, że osoba uprawniona nie może domagać się wydania konkretnej rzeczy ze spadku, lecz określonej sumy pieniędzy odpowiadającej należnej części.
Roszczenie to kierowane jest najczęściej przeciwko spadkobiercom testamentowym lub osobom, które otrzymały znaczące darowizny za życia spadkodawcy.
Jak ustala się wysokość zachowku
Wysokość zachowku zależy od wartości całego spadku oraz udziału, jaki przypadłby danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym. Co do zasady zachowek wynosi połowę tego udziału, a w przypadku osób małoletnich lub trwale niezdolnych do pracy – dwie trzecie.
Pod uwagę bierze się również darowizny dokonane przez spadkodawcę, które mogą znacząco wpłynąć na końcową wartość roszczenia.
Darowizny a zachowek
Darowizny dokonane za życia spadkodawcy, zwłaszcza na rzecz spadkobierców, często podlegają doliczeniu do masy spadkowej przy obliczaniu zachowku. Ma to zapobiegać sytuacjom, w których majątek zostaje rozdysponowany jeszcze przed śmiercią w celu obejścia przepisów o zachowku.
Nie każda darowizna podlega doliczeniu – znaczenie ma m.in. czas jej dokonania oraz osoba obdarowana.
Kiedy zachowek nie przysługuje
Prawo do zachowku nie przysługuje w sytuacji skutecznego wydziedziczenia, uznania za niegodnego dziedziczenia lub zawarcia umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Każda z tych sytuacji wymaga spełnienia określonych przesłanek ustawowych.
Brak świadomości tych ograniczeń bywa przyczyną nieuzasadnionych roszczeń i sporów sądowych.
Przedawnienie roszczenia o zachowek
Roszczenie o zachowek nie jest bezterminowe. Przepisy przewidują określony czas na jego dochodzenie, po którego upływie roszczenie ulega przedawnieniu.
Znajomość terminów ma kluczowe znaczenie, ponieważ ich przekroczenie może definitywnie zamknąć drogę do dochodzenia należnych praw.
Źródło zdjęć : Pexels
Nadesłał:
redakcja
|
